Erikson’a göre benlik ve dolaylı olarak bireyselliğin gelişiminde özellikle ilk 5 yıl ve ergenliğin yeri ve önemi bulunmaktadır. Bilindiği üzere bireyselliğin temeli ilk olarak güven duygusunun atılması ile başlamaktadır. Bu anlayışın karşılanması için de çocuğun ilk yıllarda temel ihtiyaçlarının karşılanmasına bağlıdır. Ancak başta ekonomik sorunlarımız bu anlayışı engellemektedir. .
Çocuğun özerk ve bağımsız davranmasınaebeveynleri tarafından izin vermek de çocuğun bireyselliğine yol açan nedenlerden biridir.Ancak, ülkemizde ebeveynlerin eğitim düzeyi istenen ölçüde olmadığı için bu önemli iki etken de göz ardı edilmektedir.
Yine; bireyselliğin kazanılmasında ergenlik döneminin yeri ve önemi tartışılamaz. Bu dönemde genç duygu ve davranışlarını yaşamak istemektedir. Ebeveynler ve eğitimciler gençlerin bu girişimlerini desteklemek zorundadır.
Diğer taraftan; kişilerin bireyselliğine kavuşmamasının sonuçlarına değinmekgerekmektedir.
Eğer insan bireyselliğini yaşamıyorsa birtakım olumsuzluklarla karşılaşması muhtemeldir. Bunların başında kişinin bağımsız tutum ve davranışa sahip olamayacağı anlamına gelecektir. Bu anlayış da kişinin duygu, düşünce ve davranışlarında özgür olmayıp başkalarına bağımlı olması anlamına da gelecektir.
Bir ölçüde bağımlılık da kişinin kendi kararlarını verememesi anlamına gelecektir. Kararlarını veremeyen bir kişi kendisini yaşaması mümkün olmadığı gibi mutlu olması da mümkün değildir. Yine, bağımlı kişi için davranışları kontrollü ve el elam ne der mantığına sahip olduğu için bu kişinin kendisini yaşamaması anlamına geleceği için mutsuz olması da kaçınılmazdır.
Pekala, insanların bireyselliğini yaşaması için eğitim sistemi nasıl olmalıdır? İlkönce söylenmesi gereken aile eğitiminde ebeveynlerin tutumunun nasıl olması gerektiğini ele almak gerekmektedir. Öncelikle ebeveynlerin çocuklara karşı demokratik davranması önem taşımaktadır.Çocuk ebeveynleri tarafından etkilendiğikararlara katılmak zorundadır. Yine, çocukların soru sormaları vb. özendirilerek merak duygusu kamçılanmalıdır.
Diğer taraftan, okulda verilen eğitim önemlidir. En başta bütünüyle okul iklimi demokratik olmak zorundadır. Bu anlayışı sağlamada ise eğitim yöneticilerine önemli görevler düşmektedir.
Ancak siyası kaygılarla atanan eğitim yöneticilerinin demokratik tutum ve davranışa sahip olacağı da tartışılır durumdur.
