Türkiye, Tarihi Silvan Yazıtı'nı İsrail'e Vermiyor

Türkiye, 1880'lerde Osmanlı İmparatorluğu döneminde Kudüs'ten İstanbul'a getirilen bu önemli eserin sonsuza dek Türkiye'de kalacağını net bir dille ifade ediyor.

Silvan Yazıtı Neden Önemli ve Nasıl Türkiye'ye Geldi?

Silvan Yazıtı'nın tarihi, önemi ve Türkiye'ye gelişi, bu konunun merkezinde yer alıyor. 1880 yılında Kudüs'teki Şiloah Tüneli'nde keşfedilen ve Fenike Alfabesi'yle yazılmış bu altı satırlık yazıtın, M.Ö. 8. yüzyılda Kral Hezekiya döneminde, Asur kuşatmasına karşı inşa edilen su kanalıyla ilgili olduğu düşünülüyor.

Keşfedildikten kısa bir süre sonra, 1882'de, o dönemde bir Osmanlı toprağı olan Kudüs'ten Osmanlı başkenti İstanbul'a getirilen yazıt, İstanbul Arkeoloji Müzeleri'nde koruma altına alındı. Kültür Varlıkları ve Müzeler eski Genel Müdür Yardımcısı Yahya Coşkun, yazıtın kayıt tarihinin 1883 olduğunu vurgulayarak, "İsrail devleti kurulmadan çok önce, bir Osmanlı toprağından imparatorluğun başkentine getirilmiş bir eserdir" dedi. Bu durum, yazıtın mülkiyetinin hukuki dayanağını oluşturuyor.

İsrail'in Üç Kez Reddedilen Talepleri ve Netanyahu'nun Açıklaması

İsrail'in yazıtı geri alma çabaları ilk kez gündeme gelmiyor. Netanyahu'nun son açıklamaları, daha önce de yapılan talepleri gün yüzüne çıkardı.

1998'de dönemin İsrail Başbakanı Netanyahu, dönemin Türkiye Başbakanı Mesut Yılmaz'dan yazıtı talep etti ancak bu talep reddedildi. Netanyahu, reddin arkasında dönemin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ve büyüyen seçmen tabanının hassasiyetlerinin olduğunu öne sürdü. Hatta, "Müzelerimizdeki binlerce Osmanlı eserinden istediğinizi seçin, takas edelim" teklifinde bulunduğunu ancak bu teklifin de kabul edilmediğini iddia etti.

2007'de Kudüs Belediye Başkanı Uri Lupoliansk, Türkiye'nin İsrail Büyükelçisi'ne yazıtı almak istediklerini iletti.

2022'de ise İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog'un Türkiye ziyareti sırasında konu tekrar gündeme geldi. Ancak Türk yetkililer, bu konunun müzakereye bile açık olmadığını belirterek kesin bir tavır sergiledi.

Kültür Varlıkları ve Müzeler eski Genel Müdür Yardımcısı Yahya Coşkun, 2022 yılında İsrailli yetkililerin bizzat kendisinden yazıtı istediğini ve kendisinin de yazıtın İstanbul Arkeoloji Müzeleri'ne 1883 yılında kaydedildiğini göstererek, "İsrail diye bir devlet kurulmadan müzemize kaydedilmiş bir yazıtı ne hakla isteyebildiklerini sordum" açıklamasını yaptı.

Yazıtın Hukuki ve Tarihi Durumu

Tarihçi Prof. Dr. Erhan Afyoncu, yazıtın 1882'de Kudüs'ten getirildiğinde buranın bir Osmanlı toprağı olduğunu ve uluslararası hukuk kurallarına göre bir imparatorluk müzesine dahil edilmesinin meşru olduğunu vurguladı. Bu durum, İsrail'in taleplerinin hukuki bir dayanağının olmadığını gösteriyor. Türk yetkililer, yazıtın Osmanlı İmparatorluğu'nun egemenlik alanındaki bir eser olarak başkente getirilmiş olması nedeniyle, bir milletin değil, tüm dünyanın kültürel mirası olduğuna inanıyor ve bu mirasa İstanbul'da sahip çıkmaya devam edeceklerini belirtiyor.