Araştırma Görevlileri Neden 4. Derecede Kalıyor? Emsal Karar Yayımlandı!

Türk Eğitim-Sen, araştırma görevlilerinin uzun süredir devam eden kadro derecesi ve yeşil pasaport (hususi damgalı pasaport) mağduriyetini resmi bir başvuruyla Yükseköğretim Kurulu'na (YÖK) taşıdı. Sendika, 2914 sayılı Kanun'a rağmen 1. dereceye yükseltilmeyen akademisyenler için Bursa Bölge İdare Mahkemesi'nin emsal kararını dayanak gösterdi. YÖK'ten, kadro tahsisi ve hizmet yılı esaslı yeşil pasaport düzenlemesi yapılması talep edildi.
Üniversitelerdeki akademik personel yapısında yıllardır tartışma konusu olan kadro derecesi ve yeşil pasaport hakkı konusunda önemli bir gelişme yaşandı. Türk Eğitim-Sen, binlerce araştırma görevlisini doğrudan ilgilendiren bu sorunu çözmek için Yükseköğretim Kurulu’na (YÖK) resmî bir başvuru yaptı.

Sendika tarafından yapılan açıklamada, 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu uyarınca araştırma görevlilerinin 1. dereceye kadar yükselebilme hakkı bulunduğu ancak birçok üniversitenin bu hakkı tanımadığı vurgulandı. Pek çok araştırma görevlisinin yıllarca 4. derece kadroda sabit tutulduğu, bu durumun da hem maddi kayba hem de kariyer ilerlemesinde ciddi tıkanmalara neden olduğu ifade edildi.

Türk Eğitim-Sen’in açıklamasında şu ifadelere yer verildi:

“Araştırma görevlileri 1. dereceye kadar yükselebilme hakkına sahiptir. Ancak bazı üniversiteler, bu yasal hakkı uygulamayarak çalışanlarını mağdur etmektedir. Bu keyfi uygulama, hem Anayasa’nın eşitlik ilkesine hem de akademik liyakat anlayışına aykırıdır.”

Bu adaletsizlik, yalnızca kadro derecelerinde değil, yeşil pasaport (hususi damgalı pasaport) hakkının verilmesinde de ciddi bir mağduriyet doğuruyor. Çünkü mevcut uygulamada 1. dereceye ulaşamayan araştırma görevlileri, hizmet süreleri dolsa bile yeşil pasaporttan yararlanamıyor.

Türk Eğitim-Sen, konuya ilişkin Bursa Bölge İdare Mahkemesi tarafından verilen emsal kararı hatırlattı. Söz konusu karar, yeşil pasaport talebi reddedilen bir araştırma görevlisini haklı bularak işlemi iptal etmişti. Mahkeme gerekçesinde, “Araştırma görevlilerinin derece ilerlemesinin 1. dereceye kadar mümkün olduğu dikkate alındığında, hizmet süresi yeterli olan personele hususi pasaport verilmemesi hukuka aykırıdır.” ifadelerine yer verilmişti.

Bu kararın, aynı durumda olan binlerce akademisyen için emsal teşkil ettiğini vurgulayan sendika, YÖK’e iki temel talep iletti:

Üniversitelerdeki araştırma görevlilerinin 1., 2. ve 3. derecelere yükselebilmesini sağlayacak kadro tahsis düzenlemesinin yapılması.

Yeşil pasaport hakkının, yalnızca kadro derecesine değil; hizmet süresine dayalı olarak verilmesi yönünde düzenleme yapılması.

Ayrıca sendika, doktorasını tamamlamış araştırma görevlilerinin derslere girmesine rağmen, öğretim görevlileriyle aynı kadro haklarına sahip olmamasının “açık bir çelişki” olduğunu belirtti.
Bu durumun, hem kurumsal adalet duygusunu hem de çalışma barışını zedelediği ifade edildi.

Türk Eğitim-Sen, YÖK’ten bu konuda ivedilikle harekete geçmesini, gerekli düzenlemelerin tüm üniversitelere gönderilmesini ve kronikleşmiş bu sorunun nihai olarak çözülmesini beklediğini duyurdu.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

1. Araştırma görevlileri neden 1. dereceye yükselemiyor?
Birçok üniversite, mevzuatta açıkça yer almasına rağmen 1. derece kadro tahsisi yapmıyor. Bu durum, araştırma görevlilerinin kariyer ilerlemesini ve bazı yasal haklarını engelliyor.

2. Yeşil pasaport hakkı kimlere veriliyor?
Hususi damgalı (yeşil) pasaport, belirli bir hizmet süresini dolduran kamu görevlilerine veriliyor. Ancak kadro derecesi 1’e ulaşmamış araştırma görevlileri, bu haktan çoğu zaman yararlanamıyor.

3. Mahkeme kararı tüm araştırma görevlileri için geçerli mi?
Bursa Bölge İdare Mahkemesi’nin kararı bireysel olsa da, benzer durumlar için emsal niteliği taşıyor. Bu da diğer araştırma görevlileri için yeni hukuki başvuruların önünü açabilir.