Türkiye'deki çalışma hayatında dengeleri kökten değiştirecek olan Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES) için geri sayım hızlandı. Sosyal güvenlik sistemine ek bir güvence olarak sunulan ancak beraberinde zorunlu kesintileri getiren bu yeni model, Nisan ayı itibarıyla milyonlarca çalışanın bordrosuna dahil edilecek. Bireysel Emeklilik Sistemi'nden (BES) farklı olarak "zorunlu" nitelik taşıyan TES, sadece maaşları düşürmekle kalmayacak, aynı zamanda kıdem tazminatı fonunun geleceğini de doğrudan etkileyecek. Uzmanların "yıllık 11 bin 890 TL ek yük" uyarısı yaptığı bu sistem, asgari ücretliden beyaz yakalıya kadar herkesi nasıl etkileyecek? Kıdem tazminatı hakları bu fonun içinde nasıl eriyecek yoksa değer mi kazanacak? İşte Nisan ayında başlayacak olan yeni dönemin tüm bilinmeyenleri...
Maaşlardan Zorunlu TES Kesintisi Başlıyor
Türkiye'de çalışma hayatını yakından ilgilendiren Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES) ile ilgili ayrıntılar netleşmeye başladı. Sosyal güvenlik yapısına ek bir model olarak tasarlanan sistemin, nisan ayı itibarıyla zorunlu şekilde uygulanması bekleniyor. Yeni düzenleme, çalışanların maaş bordrolarında ek bir kesinti anlamına geliyor.
Çalışma yaşamı uzmanı Hüseyin İrfan Fırat'ın değerlendirmelerine göre TES, mevcut emeklilik sisteminin yerine geçmeyecek ancak çalışanların gelirlerinden düzenli bir pay ayrılmasını zorunlu kılacak.
Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi, emeklilik döneminde elde edilen gelirin artırılmasını hedefleyen uzun vadeli bir tasarruf modeli olarak planlanıyor. Sistemin temel amacı, emekli maaşlarının tek başına yeterli olmaması riskine karşı ek bir finansal güvence oluşturmak.
Uzmanlar, bu yapının uzun vadeli birikim mantığına dayandığını ancak kısa vadede çalışanların net gelirinde azalma yaratacağını vurguluyor.
TES, sıkça Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) ile karıştırılıyor. Ancak iki model arasında önemli bir fark bulunuyor. BES isteğe bağlı bir sistemken, TES tüm çalışanlar için zorunlu olacak.
Bu kapsamda, çalışanların tercih hakkı olmaksızın sisteme dahil edilmesi ve düzenli kesinti yapılması öngörülüyor.
Yeni uygulamayla birlikte çalışanların brüt maaşlarından yüzde 3 oranında ek bir kesinti yapılacak. Bu tutar; SGK primi, gelir vergisi ve diğer yasal kesintilere ek olarak bordrolarda yer alacak.
Uzman değerlendirmelerine göre, özellikle düşük ve orta gelir grubundaki çalışanlar bu kesintiyi daha belirgin şekilde hissedecek.
Paylaşılan hesaplamalara göre, yüzde 3'lük kesinti asgari ücretle çalışan bir kişi için yılda yaklaşık 11 bin 890 TL'ye karşılık geliyor. Ücret seviyesi arttıkça, yıllık kesinti tutarı da aynı oranda yükseliyor.
Bu durum, TES'in uzun vadeli getirileri kadar kısa vadeli mali etkilerinin de tartışılmasına neden oluyor.
TES ile ilgili en çok merak edilen başlıklardan biri de kıdem tazminatı oldu. Yeni düzenlemede, kıdem tazminatının fon yapısı içinde değerlendirilerek Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi ile entegre edilmesi planlanıyor.
Çalışanların işten ayrıldıklarında toplu olarak aldıkları kıdem tazminatının, emeklilik sürecine yayılıp yayılmayacağı uygulamanın başlamasıyla netleşecek.
Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi'nin nisan ayından itibaren bordrolara yansıması bekleniyor. Uygulamanın başlamasıyla birlikte, kesinti tutarları ve sistemin işleyişi çalışanlar tarafından daha net şekilde görülecek.
TES'in uzun vadede emeklilik gelirlerine nasıl etki edeceği ise önümüzdeki dönemde kamuoyunda en çok tartışılan konular arasında yer almaya devam edecek.
Kimler TES Kapsamında Olacak, Kimler Muaf Tutulacak?
Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi'nin zorunlu yapısı, kapsama giren ve girmeyen çalışan gruplarını da gündeme taşıdı. Mevcut taslak düzenlemeler ve uzman değerlendirmelerine göre TES'in kapsamı büyük ölçüde ücretli çalışanları hedefliyor.
TES kapsamında yer alması beklenenler:
Özel sektörde sigortalı olarak çalışan işçiler
Kamu kurumlarında görev yapan sözleşmeli personel
Sürekli ve tam zamanlı çalışanlar
SGK kapsamında prim ödeyen ücretliler
Muaf tutulması beklenen gruplar:
Kendi nam ve hesabına çalışanlar (esnaf, serbest meslek erbabı)
Kısa süreli ve geçici çalışanlar
Emeklilik yaşı yaklaşmış olup sistem dışında bırakılması planlanan gruplar
Halihazırda emekli aylığı alanlar
Uzmanlar, muafiyet kriterlerinin uygulama yönetmeliğiyle netleşeceğini ve bazı meslek grupları için istisnalar getirilebileceğini belirtiyor.
| Başlık | TES (Tamamlayıcı Emeklilik) | BES (Bireysel Emeklilik) | SGK (Mevcut Sistem) |
|---|---|---|---|
| Katılım | Zorunlu | Gönüllü | Zorunlu |
| Kesinti Oranı | %3 | Kişinin tercihi | Yasal oran |
| Amaç | Emeklilik gelirini artırmak | Tasarruf ve ek gelir | Temel emeklilik |
| Devlet Garantisi | Planlanıyor | Kısmi | Var |
| Maaşa Etkisi | Net maaşı düşürür | İsteğe bağlı | Zorunlu |
| Çıkış Hakkı | Sınırlı | Belirli şartlarla | Yok |
| Kıdem Tazminatı | Entegre edilmesi planlanıyor | Yok | Mevcut sistem |
Bu tablo, TES'in neden BES'ten daha tartışmalı bir model olduğunu da açıkça ortaya koyuyor.
TES maaşımdan ne kadar kesinti yapılacak?
Brüt maaş üzerinden yüzde 3 oranında zorunlu kesinti uygulanacak. Kesinti, mevcut SGK ve vergi kesintilerine ek olarak bordroda yer alacak.
Net maaşım düşecek mi?
Evet. TES, kısa vadede çalışanların eline geçen net tutarı azaltacak.
Asgari ücretli çalışanlar da etkilenecek mi?
Evet. Asgari ücretle çalışanlar da sistem kapsamına girerse yıllık kesinti tutarı yaklaşık 11 bin 890 TL'ye ulaşabilecek.
TES'ten çıkış mümkün mü?
Mevcut açıklamalara göre sistem zorunlu olacak. Çıkış veya ara verme seçeneklerinin sınırlı tutulması bekleniyor.
Biriken para ne zaman alınabilecek?
Biriken tutarların emeklilik döneminde veya belirlenen yaş ve prim şartları sağlandığında kullanılabilmesi öngörülüyor.
Kıdem tazminatı hakkım kaybolur mu?
Uzmanlar, kıdem tazminatının tamamen ortadan kalkmayacağını ancak fon sistemiyle birlikte farklı bir yapıya kavuşabileceğini belirtiyor.