Türkiye'nin demografik yapısını korumak ve çalışan ebeveynlerin omuzundaki yükü hafifletmek amacıyla hazırlanan dev reform paketi gün sayıyor! Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı koordinesinde yürütülen çalışmalarda sona gelinirken, ücretli doğum izninin 6 aya çıkarılması başta olmak üzere çalışma hayatında kartlar yeniden dağıtılıyor. Sadece anneler değil, babalar ve koruyucu aileler için de tarihi iyileştirmeler içeren bu düzenleme, iş ve özel hayat arasındaki dengeyi kökten değiştirecek. Peki, 24 haftalık yeni izin sistemi hangi tarihte yürürlüğe girecek? Kamuda ve özel sektörde çalışanlar arasında izin adaleti nasıl sağlanacak? Babalık izni kaç güne yükseltildi? İşte milyonlarca çalışanın hayatına dokunacak, bebeklerin anne şefkatiyle daha uzun büyümesini sağlayacak o tarihi düzenlemenin tüm ayrıntıları...
Çalışma Hayatında Aile Odaklı Yeni Dönem
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından uzun süredir yürütülen çalışmaların son aşamaya geldiği bildirildi. Hazırlanan yeni torba yasa taslağıyla, çalışma hayatında aile yapısını güçlendirmeye yönelik kapsamlı değişiklikler hayata geçirilmeye hazırlanıyor.
Özellikle çalışan kadınlar, anne adayları ve aile kurmayı planlayan bireyleri yakından ilgilendiren düzenlemenin temel amacı; iş ve özel yaşam dengesini güçlendirmek, doğum sonrası süreci daha sağlıklı ve sürdürülebilir hale getirmek olarak öne çıkıyor.
Mevcut uygulamada 16 hafta olarak kullanılan ücretli doğum izni süresi, yeni düzenleme ile 8 hafta artırılıyor. Böylece analık izni toplamda 24 haftaya çıkarılıyor.
Yeni sistemde;
Doğum öncesi izin süresi: 8 hafta
Doğum sonrası izin süresi: 16 hafta
şeklinde uygulanacak. Bu düzenleme ile annelerin doğum sonrası dönemi daha uzun ve güvenli bir şekilde geçirmesi hedefleniyor.
Bakanlık bünyesinde teknik ve hukuki çalışmaları tamamlanan taslağın, kısa süre içerisinde Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı'na sunulması planlanıyor.
Meclis takvimi doğrultusunda görüşülmesi beklenen düzenlemenin, yeni yıl itibarıyla yasalaşarak yürürlüğe girmesi öngörülüyor.
Hazırlanan düzenleme, çalışanların statüsüne göre bir ayrım yapmıyor. Buna göre;
Memurlar
İşçiler
Sözleşmeli personel
Askeri personel
Hakimler ve savcılar
Akademik personel
dahil olmak üzere tüm kadın çalışanlar, artırılan doğum izni hakkından eşit şekilde yararlanabilecek. Bu adım, farklı mevzuatlara tabi çalışanlar arasında yaşanan izin süresi farklılıklarını da ortadan kaldırıyor.
Torba yasa taslağında yalnızca annelere yönelik değil, babaları ilgilendiren düzenlemeler de yer alıyor.
Mevcut durumda özel sektörde 5 gün olarak uygulanan babalık izni, yeni düzenleme ile 10 güne çıkarılıyor. Böylece kamu ve özel sektör arasında süre eşitliği sağlanırken, babaların doğum sonrası süreçte ailelerine daha fazla destek olmaları amaçlanıyor.
Sosyal politika kapsamında dikkat çeken bir diğer düzenleme ise koruyucu ailelere yönelik oldu. Yeni sistemle birlikte;
3 yaşından küçük bir çocuğa koruyucu aile olan
Memur, işçi ve askeri personel
için 10 günlük mazeret izni hakkı tanımlanıyor. Bu izinle, çocuğun aileye uyum sürecinin daha sağlıklı yürütülmesi hedefleniyor.
Halihazırda kadın çalışanlar, doğum izni sonrasında yarı zamanlı çalışma, süt izni ve ücretsiz izin gibi haklardan faydalanabiliyor. Yeni düzenleme ise bu haklardan önce, doğrudan ücretli izin süresini uzatarak annelere önemli bir zaman avantajı sağlıyor.
Uzmanlar, düzenlemenin;
Kadın istihdamını desteklemesi
Doğum sonrası işten kopuşları azaltması
Nüfus artış hızındaki düşüşe karşı sosyal denge oluşturması
bakımından önemli bir adım olduğunu değerlendiriyor.
Kim Ne Kadar İzin Kullanabilecek?
| Çalışan Statüsü | Doğum Öncesi İzin | Doğum Sonrası İzin | Toplam Ücretli Doğum İzni | Babalık İzni |
|---|---|---|---|---|
| Memur | 8 hafta | 16 hafta | 24 hafta | 10 gün |
| İşçi (Özel Sektör) | 8 hafta | 16 hafta | 24 hafta | 10 gün |
| Sözleşmeli Personel | 8 hafta | 16 hafta | 24 hafta | 10 gün |
| Akademik Personel | 8 hafta | 16 hafta | 24 hafta | 10 gün |
| Hakim – Savcı | 8 hafta | 16 hafta | 24 hafta | 10 gün |
| Askeri Personel | 8 hafta | 16 hafta | 24 hafta | 10 gün |
| Koruyucu Aile (3 yaş altı çocuk) | — | — | — | 10 gün mazeret izni |
Not: Doğum izni süresi, doğum öncesi kullanılmayan haftaların doğum sonrasına eklenmesi esasına göre hesaplanacaktır.
Yeni düzenlemede doğum öncesi izin 8 hafta, doğum sonrası izin ise 16 hafta olarak uygulanacak. Anne isterse doğum öncesi iznin bir kısmını doğum sonrasına aktarabilecek.
Hayır. Doğum izni süresinin tamamı ücretli izin kapsamında değerlendirilecek. Maaş ve sosyal haklarda kesinti yapılmayacak.
Evet. Düzenleme memur–işçi ayrımı yapmıyor. İş Kanunu ve Devlet Memurları Kanunu birlikte güncelleniyor.
Tüm çalışan statülerinde babalık izni 10 gün olacak. Kamu ve özel sektör arasında süre farkı ortadan kalkacak.
3 yaşından küçük bir çocuğa koruyucu aile olan çalışanlara 10 gün mazeret izni tanınacak. Bu izin ücretli olacak.
Evet. Mevcut yarı zamanlı çalışma, süt izni ve ücretsiz izin hakları korunuyor. Yeni düzenleme bu haklara ek olarak geliyor.